<\/span><\/h2>\nT\u0119tno to liczba uderze\u0144 serca na minut\u0119. Pojawia si\u0119 w wyniku rytmicznych skurcz\u00f3w mi\u0119\u015bnia sercowego, kt\u00f3re wypychaj\u0105 krew do naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Ten ruch wyczuwalny jest jako puls w miejscach, gdzie t\u0119tnice przebiegaj\u0105 blisko powierzchni sk\u00f3ry \u2013 najcz\u0119\u015bciej na nadgarstku, szyi lub skroni.<\/span><\/p>\nW praktyce pomiar t\u0119tna pozwala oceni\u0107, jak szybko pracuje serce w danym momencie. To jeden z podstawowych parametr\u00f3w \u017cyciowych \u2013 obok ci\u015bnienia krwi, temperatury cia\u0142a, cz\u0119sto\u015bci oddech\u00f3w i nasycenia krwi tlenem.<\/span><\/p>\nNie nale\u017cy myli\u0107 t\u0119tna z ci\u015bnieniem t\u0119tniczym.<\/b><\/b> T\u0119tno informuje o cz\u0119sto\u015bci skurcz\u00f3w serca. Z kolei ci\u015bnienie t\u0119tnicze odnosi si\u0119 do si\u0142y, z jak\u0105 krew naciska na \u015bciany naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/span><\/p>\nU zdrowej osoby doros\u0142ej t\u0119tno spoczynkowe najcz\u0119\u015bciej mie\u015bci si\u0119 w okre\u015blonym przedziale. Jednak jego warto\u015b\u0107 mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107 w ci\u0105gu dnia \u2013 pod wp\u0142ywem wysi\u0142ku fizycznego, stresu, odwodnienia, snu czy spo\u017cycia kofeiny.<\/span><\/p>\n<\/span>Norma t\u0119tna \u2013 kiedy jest prawid\u0142owa?<\/strong><\/span><\/h2>\nT\u0119tno spoczynkowe to liczba uderze\u0144 serca mierzona w stanie relaksu, najcz\u0119\u015bciej po kilku minutach odpoczynku. U doros\u0142ych za prawid\u0142owy zakres uznaje si\u0119 zwykle <\/span>60\u2013100 uderze\u0144 na minut\u0119<\/b>.<\/span><\/p>\nWarto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce t\u0119tno nie jest warto\u015bci\u0105 sta\u0142\u0105. Mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107 w zale\u017cno\u015bci od wielu czynnik\u00f3w, nawet u tej samej osoby. Na jego wysoko\u015b\u0107 wp\u0142ywaj\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n\n- wiek,<\/span><\/li>\n
- masa cia\u0142a i kondycja fizyczna,<\/span><\/li>\n
- temperatura otoczenia,<\/span><\/li>\n
- poziom stresu i emocji,<\/span><\/li>\n
- przyjmowane leki lub suplementy,<\/span><\/li>\n
- aktualny stan zdrowia.<\/span>
\n<\/span><\/li>\n<\/ul>\nOsoby aktywne fizycznie cz\u0119sto maj\u0105 t\u0119tno spoczynkowe ni\u017csze ni\u017c 60 uderze\u0144 na minut\u0119. W ich przypadku taka warto\u015b\u0107 nie musi oznacza\u0107 \u017cadnych nieprawid\u0142owo\u015bci. Z kolei u dzieci t\u0119tno naturalnie bywa wy\u017csze \u2013 dlatego normy s\u0105 dostosowane do wieku.<\/span><\/p>\n<\/span>Prawid\u0142owe t\u0119tno u dzieci<\/strong><\/span><\/h3>\nT\u0119tno u dzieci jest wy\u017csze ni\u017c u doros\u0142ych. Serce m\u0142odego organizmu bije szybciej, poniewa\u017c metabolizm dziecka jest bardziej intensywny, a zapotrzebowanie na tlen \u2013 wi\u0119ksze.<\/span><\/p>\nNormy t\u0119tna zmieniaj\u0105 si\u0119 wraz z wiekiem:<\/span><\/p>\n\n- noworodki (do 1. miesi\u0105ca \u017cycia)<\/b> \u2013 100\u2013160 uderze\u0144 na minut\u0119,<\/span><\/li>\n
- niemowl\u0119ta (1\u201312 miesi\u0119cy)<\/b> \u2013 90\u2013150 uderze\u0144 na minut\u0119,<\/span><\/li>\n
- ma\u0142e dzieci (1\u20135 lat)<\/b> \u2013 80\u2013140 uderze\u0144 na minut\u0119,<\/span><\/li>\n
- dzieci w wieku szkolnym (6\u201312 lat)<\/b> \u2013 70\u2013120 uderze\u0144 na minut\u0119,<\/span><\/li>\n
- m\u0142odzie\u017c (13\u201318 lat)<\/b> \u2013 60\u2013100 uderze\u0144 na minut\u0119.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Warto\u015bci te odnosz\u0105 si\u0119 do t\u0119tna spoczynkowego. W czasie aktywno\u015bci fizycznej, p\u0142aczu, gor\u0105czki czy emocji t\u0119tno mo\u017ce przej\u015bciowo wzrosn\u0105\u0107 \u2013 i w takich sytuacjach jest to naturalna reakcja organizmu.<\/span><\/p>\n<\/span>Prawid\u0142owe t\u0119tno u doros\u0142ych<\/strong><\/span><\/h3>\nU zdrowej osoby doros\u0142ej prawid\u0142owe t\u0119tno spoczynkowe mie\u015bci si\u0119 zazwyczaj w zakresie <\/span>60\u2013100 uderze\u0144 na minut\u0119<\/b>. Ten przedzia\u0142 uznaje si\u0119 za fizjologiczny, o ile nie towarzysz\u0105 mu \u017cadne niepokoj\u0105ce objawy.<\/span><\/p>\nNieco inne warto\u015bci mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 u os\u00f3b regularnie trenuj\u0105cych. U sportowc\u00f3w t\u0119tno spoczynkowe bywa znacznie ni\u017csze \u2013 nawet oko\u0142o 40\u201350 uderze\u0144 na minut\u0119. Jest to efekt adaptacji organizmu do wysi\u0142ku i nie stanowi powodu do niepokoju.<\/span><\/p>\nWarto wiedzie\u0107, \u017ce t\u0119tno mo\u017ce si\u0119 zmienia\u0107 r\u00f3wnie\u017c w zale\u017cno\u015bci od:<\/strong><\/p>\n\n- pozycji cia\u0142a (np. po po\u0142o\u017ceniu si\u0119 mo\u017ce nieco spada\u0107),<\/span><\/li>\n
- pory dnia (rano zwykle jest ni\u017csze),<\/span><\/li>\n
- nawodnienia organizmu,<\/span><\/li>\n
- przyjmowanych substancji (np. kofeiny, alkoholu, adaptogen\u00f3w).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Na t\u0119tno i og\u00f3ln\u0105 kondycj\u0119 uk\u0142adu sercowo-naczyniowego wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b od\u017cywiania. Dieta bogata w warzywa, owoce, produkty pe\u0142noziarniste, zdrowe t\u0142uszcze ro\u015blinne (np. oliw\u0119 z oliwek) oraz kwasy t\u0142uszczowe omega-3 sprzyja utrzymaniu prawid\u0142owego t\u0119tna i wspiera r\u00f3wnowag\u0119 uk\u0142adu nerwowego. Z kolei wysokie spo\u017cycie t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych, cukr\u00f3w prostych i \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do przewlek\u0142ych stan\u00f3w zapalnych, nadci\u015bnienia i zaburze\u0144 rytmu serca.\u00a0<\/span><\/p>\nJe\u015bli t\u0119tno jest stale podwy\u017cszone lub obni\u017cone, mimo odpoczynku i spokojnych warunk\u00f3w, warto je obserwowa\u0107. Jednorazowy pomiar mo\u017ce by\u0107 myl\u0105cy \u2013 dopiero powtarzaj\u0105ce si\u0119 odchylenia od normy mog\u0105 wskazywa\u0107 na potrzeb\u0119 dalszej diagnostyki.<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
<\/span>Jak bada si\u0119 t\u0119tno?<\/strong><\/span><\/h2>\nPomiar t\u0119tna mo\u017cna wykona\u0107 samodzielnie lub z u\u017cyciem prostych urz\u0105dze\u0144. Najwa\u017cniejsze, aby by\u0142 przeprowadzony w spokojnych warunkach \u2013 najlepiej po kilku minutach odpoczynku w pozycji siedz\u0105cej lub le\u017c\u0105cej.<\/span><\/p>\nNajcz\u0119stsze metody pomiaru:<\/b><\/p>\n\n- Pomiar palpacyjny<\/b> \u2013 wystarczy przy\u0142o\u017cy\u0107 dwa palce (wskazuj\u0105cy i \u015brodkowy) do miejsca, gdzie przebiega t\u0119tnica. Najcz\u0119\u015bciej wybierane punkty to nadgarstek (t\u0119tnica promieniowa) lub szyja (t\u0119tnica szyjna). Po wyczuciu pulsu nale\u017cy liczy\u0107 uderzenia przez 60 sekund lub przez 30 sekund i wynik pomno\u017cy\u0107 przez dwa.<\/span>\n
<\/span><\/li>\n
- Pomiar za pomoc\u0105 pulsoksymetru<\/b> \u2013 niewielkie urz\u0105dzenie zak\u0142adane na palec, kt\u00f3re mierzy t\u0119tno i saturacj\u0119 (nasycenie krwi tlenem). Pomiar trwa kilka sekund i nie wymaga \u017cadnej wiedzy medycznej.<\/span>\n
<\/span><\/li>\n
- Monitorowanie t\u0119tna przy u\u017cyciu smartwatcha lub opaski sportowej<\/b> \u2013 rozwi\u0105zanie wygodne i coraz bardziej precyzyjne. Urz\u0105dzenia tego typu pozwalaj\u0105 \u015bledzi\u0107 zmiany t\u0119tna przez ca\u0142\u0105 dob\u0119, tak\u017ce w trakcie snu i aktywno\u015bci fizycznej.<\/span>
\n<\/span><\/li>\n<\/ul>\nW przypadku pomiaru r\u0119cznego najwa\u017cniejsza jest regularno\u015b\u0107 i dok\u0142adno\u015b\u0107. Warto zapisywa\u0107 wyniki, je\u015bli t\u0119tno bywa zbyt wysokie, zbyt niskie lub nieregularne.<\/span><\/p>\n