<\/span><\/h2>\nCzarny bez to ro\u015blina, kt\u00f3r\u0105 \u0142atwo spotka\u0107 w Polsce, poniewa\u017c ro\u015bnie dziko przy drogach, na skrajach las\u00f3w, a czasem nawet w ogrodach. Nale\u017cy jednak zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107, poniewa\u017c \u0142atwo go pomyli\u0107 z innymi gatunkami, kt\u00f3re nie s\u0105 ju\u017c tak bezpieczne. Jak wi\u0119c mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce patrzysz w\u0142a\u015bnie na czarny bez?<\/span><\/p>\nLatem, zwykle od maja do lipca, czarny bez kwitnie \u2013 wtedy naj\u0142atwiej go rozpozna\u0107. Ma drobne, bia\u0142okremowe kwiaty zebrane w du\u017ce, p\u0142askie baldachy, kt\u00f3re wydzielaj\u0105 intensywny, s\u0142odki zapach. Gdy przekwitn\u0105, pojawiaj\u0105 si\u0119 na ich miejscu ma\u0142e, kuliste owoce \u2013 najpierw zielone, potem ciemnofioletowe, niemal czarne.<\/span><\/p>\nRo\u015blina ma posta\u0107 krzewu lub niewielkiego drzewa i osi\u0105ga do kilku metr\u00f3w wysoko\u015bci. Li\u015bcie s\u0105 pierzaste, jasnozielone, z pi\u0142kowanymi brzegami \u2013 rosn\u0105 naprzeciwlegle po 5\u20137 na jednej ga\u0142\u0105zce. <\/span>Je\u015bli chcesz zbiera\u0107 czarny bez samodzielnie, zbieraj tylko <\/span>kwiaty i dojrza\u0142e owoce<\/b>. Inne cz\u0119\u015bci, szczeg\u00f3lnie surowe owoce i niedojrza\u0142e jagody, zawieraj\u0105 substancje, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 szkodliwe.<\/span><\/p>\n<\/span>Jakie w\u0142a\u015bciwo\u015bci ma czarny bez?<\/b><\/span><\/h2>\nCzarny bez od dawna cieszy si\u0119 opini\u0105 naturalnego wsparcia dla zdrowia \u2013 zw\u0142aszcza w sezonie infekcyjnym. Zar\u00f3wno kwiaty, jak i owoce tej ro\u015bliny zawieraj\u0105 substancje o cennym dzia\u0142aniu na organizm. Co dok\u0142adnie potrafi?<\/span><\/p>\nNajwa\u017cniejsze w\u0142a\u015bciwo\u015bci czarnego bzu:<\/b><\/p>\n\n- wspiera odporno\u015b\u0107 i pomaga zwalcza\u0107 infekcje,<\/span><\/li>\n
- dzia\u0142a przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie,<\/span><\/li>\n
- \u0142agodzi stany zapalne,<\/span><\/li>\n
- wykazuje silne dzia\u0142anie antyoksydacyjne (czyli \u201ewymiata\u201d wolne rodniki),<\/span><\/li>\n
- dzia\u0142a napotnie \u2013 szczeg\u00f3lnie w czasie przezi\u0119bienia,<\/span><\/li>\n
- wspiera usuwanie toksyn z organizmu,<\/span><\/li>\n
- ma \u0142agodne dzia\u0142anie przeczyszczaj\u0105ce (owoce),<\/span><\/li>\n
- pomaga przy kaszlu \u2013 dzia\u0142a wykrztu\u015bnie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
To dlatego czarny bez znajdziesz w wielu syropach, herbatkach i suplementach na przezi\u0119bienie czy gryp\u0119 \u2013 i to nie tylko tych \u201ebabcinymi sposobami\u201d.<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
<\/span>Czarny bez \u2013 na co pomaga?<\/b><\/span><\/h2>\nJe\u015bli zastanawiasz si\u0119, kiedy warto si\u0119gn\u0105\u0107 po czarny bez, odpowied\u017a brzmi: przede wszystkim wtedy, gdy czujesz, \u017ce co\u015b Ci\u0119 \u201ebierze\u201d. To naturalne wsparcie przy pierwszych objawach przezi\u0119bienia, ale te\u017c pomoc w \u0142agodzeniu r\u00f3\u017cnych dolegliwo\u015bci.<\/span><\/p>\nCzarny bez mo\u017ce by\u0107 pomocny, gdy:<\/strong><\/p>\n\n- pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy przezi\u0119bienia, grypy lub infekcji wirusowych,<\/span><\/li>\n
- m\u0119czy Ci\u0119 kaszel lub zatkany nos,<\/span><\/li>\n
- chcesz pobudzi\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy do dzia\u0142ania,<\/span><\/li>\n
- masz problem z zatrzymywaniem wody lub obrz\u0119kami (dzia\u0142a lekko moczop\u0119dnie),<\/span><\/li>\n
- chcesz wspom\u00f3c detoksykacj\u0119 organizmu,<\/span><\/li>\n
- cierpisz na zaparcia (szczeg\u00f3lnie przy spo\u017cywaniu dojrza\u0142ych owoc\u00f3w),<\/span><\/li>\n
- zale\u017cy Ci na ochronie kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
W skr\u00f3cie \u2013 czarny bez to nie tylko spos\u00f3b na przezi\u0119bienie, ale te\u017c ro\u015blina o szerokim zastosowaniu profilaktycznym i wspomagaj\u0105cym przy wielu codziennych dolegliwo\u015bciach.<\/span><\/p>\n<\/span>Co zawiera czarny bez?<\/b><\/span><\/h2>\nCho\u0107 wygl\u0105da niepozornie, czarny bez kryje w sobie prawdziwe bogactwo cennych sk\u0142adnik\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie one odpowiadaj\u0105 za jego prozdrowotne dzia\u0142anie \u2013 i warto je zna\u0107, zw\u0142aszcza je\u015bli chcesz stosowa\u0107 go \u015bwiadomie.<\/span><\/p>\nW kwiatach i owocach czarnego bzu znajdziesz m.in.:<\/span><\/p>\n\n- flawonoidy<\/b> \u2013 naturalne przeciwutleniacze, kt\u00f3re wspieraj\u0105 odporno\u015b\u0107 i dzia\u0142aj\u0105 przeciwzapalnie,<\/span><\/li>\n
- witamin\u0119 C<\/b> \u2013 wzmacnia uk\u0142ad odporno\u015bciowy i chroni kom\u00f3rki przed stresem oksydacyjnym,<\/span><\/li>\n
- antocyjany<\/b> \u2013 barwniki ro\u015blinne o silnym dzia\u0142aniu antyoksydacyjnym, nadaj\u0105 owocom czarny kolor,<\/span><\/li>\n
- garbniki<\/b> \u2013 wspieraj\u0105 trawienie i maj\u0105 dzia\u0142anie \u015bci\u0105gaj\u0105ce,<\/span><\/li>\n
- kwasy organiczne<\/b> \u2013 m.in. kwas jab\u0142kowy i winowy, wspomagaj\u0105ce procesy metaboliczne,<\/span><\/li>\n
- olejki eteryczne i \u015bluzy ro\u015blinne<\/b> \u2013 dzia\u0142aj\u0105 os\u0142onowo i rozlu\u017aniaj\u0105co na drogi oddechowe.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
W owocach znajduje si\u0119 te\u017c niewielka ilo\u015b\u0107 witamin z grupy B oraz sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych \u2013 m.in. potas, wap\u0144 i \u017celazo. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce <\/span>surowe owoce czarnego bzu zawieraj\u0105 sambunigryn\u0119<\/b>, kt\u00f3ra w wi\u0119kszych ilo\u015bciach mo\u017ce by\u0107 toksyczna \u2013 dlatego zawsze trzeba je odpowiednio przetwarza\u0107.<\/span><\/p>\n<\/span>Jak stosowa\u0107 czarny bez?<\/b><\/span><\/h2>\nCzarny bez mo\u017cesz wykorzysta\u0107 na kilka sposob\u00f3w \u2013 wszystko zale\u017cy od tego, czy si\u0119gasz po kwiaty, owoce czy gotowy produkt. W domowej wersji najlepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 <\/span>syropy, napary i soki<\/b>. Wa\u017cne jednak, by pami\u0119ta\u0107 o odpowiednim przygotowaniu \u2013 szczeg\u00f3lnie w przypadku owoc\u00f3w.<\/span><\/p>\nNajpopularniejsze formy stosowania czarnego bzu:<\/b><\/p>\n\n- Syrop z kwiat\u00f3w czarnego bzu<\/b> \u2013 \u0142agodny, aromatyczny, \u015bwietny do herbaty, wody z cytryn\u0105 albo jako dodatek do deser\u00f3w. Dzia\u0142a napotnie i wzmacniaj\u0105co.<\/span><\/li>\n
- Sok z owoc\u00f3w czarnego bzu<\/b> \u2013 mo\u017cna go kupi\u0107 gotowy albo przygotowa\u0107 samodzielnie (zawsze po obr\u00f3bce termicznej!). Wspiera odporno\u015b\u0107, dzia\u0142a przeciwwirusowo i delikatnie przeczyszczaj\u0105co.<\/span><\/li>\n
- Herbatka z suszonych kwiat\u00f3w<\/b> \u2013 do picia przy przezi\u0119bieniu, na kaszel i os\u0142abienie.<\/span><\/li>\n
- D\u017cemy, konfitury, nalewki<\/b> \u2013 tu liczy si\u0119 smak, ale i warto\u015bci zdrowotne \u2013 oczywi\u015bcie z umiarem.<\/span><\/li>\n
- Suplementy z czarnym bzem<\/b> \u2013 najcz\u0119\u015bciej w kapsu\u0142kach lub tabletkach, cz\u0119sto w po\u0142\u0105czeniu z witamin\u0105 C i cynkiem.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Pami\u0119taj tylko: <\/span>nie jedz surowych owoc\u00f3w!<\/b> Zawsze musz\u0105 by\u0107 poddane gotowaniu \u2013 inaczej mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 nudno\u015bci czy b\u00f3le brzucha.<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
<\/span>Jakie s\u0105 skutki uboczne stosowania czarnego bzu?<\/b><\/span><\/h2>\nChocia\u017c czarny bez jest naturalny i ma sporo zalet, nie zawsze dzia\u0142a \u0142agodnie. Zw\u0142aszcza je\u015bli si\u0119gasz po niego w niew\u0142a\u015bciwej formie \u2013 na przyk\u0142ad w postaci surowych owoc\u00f3w \u2013 mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nieprzyjemne objawy.<\/span><\/p>\nNajcz\u0119stsze skutki uboczne to:<\/b><\/p>\n\n- b\u00f3le brzucha,<\/span><\/li>\n
- nudno\u015bci i wymioty,<\/span><\/li>\n
- biegunka,<\/span><\/li>\n
- uczucie os\u0142abienia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Dzieje si\u0119 tak g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy zjesz niedojrza\u0142e lub nieprzetworzone owoce. Zawieraj\u0105 one sambunigryn\u0119 \u2013 zwi\u0105zek, kt\u00f3ry w organizmie rozk\u0142ada si\u0119 do toksycznego cyjanowodoru. Obr\u00f3bka cieplna (np. gotowanie) rozk\u0142ada t\u0119 substancj\u0119 i sprawia, \u017ce owoce staj\u0105 si\u0119 bezpieczne.<\/span><\/p>\nRzadziej mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 reakcje alergiczne \u2013 najcz\u0119\u015bciej po spo\u017cyciu wi\u0119kszej ilo\u015bci przetwor\u00f3w lub suplement\u00f3w z czarnym bzem. Dlatego, jak zawsze, warto zacz\u0105\u0107 od ma\u0142ej dawki i obserwowa\u0107, jak reaguje organizm.<\/span><\/p>\n<\/span>Kto nie powinien pi\u0107 soku z czarnego bzu?<\/b><\/span><\/h2>\nMimo \u017ce sok z czarnego bzu ma wiele zalet, nie ka\u017cdy powinien po niego si\u0119ga\u0107 bez zastanowienia. S\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych lepiej zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 albo ca\u0142kowicie z niego zrezygnowa\u0107.<\/span><\/p>\nSoku z czarnego bzu nie powinny pi\u0107:<\/b><\/p>\n\n- kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce<\/b> \u2013 brak jednoznacznych bada\u0144 potwierdzaj\u0105cych bezpiecze\u0144stwo stosowania w tym okresie,<\/span><\/li>\n
- ma\u0142e dzieci<\/b> \u2013 ich uk\u0142ad pokarmowy mo\u017ce \u017ale zareagowa\u0107 na niekt\u00f3re sk\u0142adniki, zw\u0142aszcza w surowych lub niedogotowanych przetworach,<\/span><\/li>\n
- osoby z chorobami przewodu pokarmowego<\/b> \u2013 czarny bez mo\u017ce nasili\u0107 objawy np. w przypadku nadwra\u017cliwego jelita,<\/span><\/li>\n
- alergicy<\/b> \u2013 cho\u0107 rzadko, czarny bez mo\u017ce uczula\u0107, szczeg\u00f3lnie w formie koncentrat\u00f3w czy suplement\u00f3w,<\/span><\/li>\n
- osoby przyjmuj\u0105ce leki moczop\u0119dne lub obni\u017caj\u0105ce poziom cukru<\/b> \u2013 czarny bez mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje i nasila\u0107 dzia\u0142anie tych preparat\u00f3w.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Je\u015bli masz jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci, najlepiej skonsultuj si\u0119 z lekarzem lub farmaceut\u0105 \u2013 zw\u0142aszcza je\u015bli planujesz stosowa\u0107 sok regularnie.<\/span><\/p>\n<\/span>Badania nad czarnym bzem<\/b><\/span><\/h2>\nCzarny bez to ro\u015blina znana od pokole\u0144, stosowana tradycyjnie na przezi\u0119bienia. Jej dzia\u0142anie potwierdzaj\u0105 dzi\u015b tak\u017ce badania naukowe. Zawarte w niej antocyjany i polifenole wykazuj\u0105 silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne, wspieraj\u0105ce profilaktyk\u0119 chor\u00f3b przewlek\u0142ych. Ekstrakty z czarnego bzu mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c skraca\u0107 czas trwania infekcji wirusowych, w tym grypy. Poznaj wi\u0119c nieco wi\u0119cej fakt\u00f3w na jego temat, kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 w badaniach naukowych.<\/span><\/p>\nDzia\u0142anie przeciwbakteryjne czarnego bzu wynika z obecno\u015bci licznych zwi\u0105zk\u00f3w fenolowych, kt\u00f3re zak\u0142\u00f3caj\u0105 funkcjonowanie bakterii. Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce sk\u0142adniki aktywne to kwas chlorogenowy, synapinowy i cynamonowy \u2013 odpowiadaj\u0105 one za hamowanie wzrostu patogennych drobnoustroj\u00f3w. Ekstrakty z tej ro\u015bliny wykazuj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 wobec bakterii powoduj\u0105cych infekcje sk\u00f3ry, jamy ustnej i przewodu pokarmowego. Zwi\u0105zki te mog\u0105 uszkadza\u0107 b\u0142ony kom\u00f3rkowe bakterii i zaburza\u0107 ich metabolizm. Skuteczno\u015b\u0107 zale\u017cy od st\u0119\u017cenia substancji aktywnych, dlatego kluczowa jest standaryzacja preparat\u00f3w [1].<\/span><\/p>\nEkstrakty z czarnego bzu mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na procesy zwi\u0105zane z rozwojem nowotwor\u00f3w, takie jak namna\u017canie kom\u00f3rek i ich przetrwanie. W badaniach zaobserwowano, \u017ce substancje zawarte w tej ro\u015blinie obni\u017caj\u0105 aktywno\u015b\u0107 metaboliczn\u0105 kom\u00f3rek rakowych, co mo\u017ce os\u0142abia\u0107 ich \u017cywotno\u015b\u0107. Niekt\u00f3re sk\u0142adniki zmieniaj\u0105 te\u017c \u015brodowisko wewn\u0105trz kom\u00f3rek nowotworowych, utrudniaj\u0105c ich dalszy rozw\u00f3j. To szczeg\u00f3lnie istotne w przypadku nowotwor\u00f3w trudnych do leczenia. Czarny bez dzia\u0142a \u0142agodnie i nie wykazuje toksyczno\u015bci wobec zdrowych tkanek, cho\u0107 nadal potrzebne s\u0105 dalsze badania nad mechanizmem i skuteczno\u015bci\u0105 [2].<\/span><\/p>\nRo\u015blina ta mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c korzystnie wp\u0142ywa\u0107 na zdrowie uk\u0142adu sercowo-naczyniowego dzi\u0119ki wysokiej zawarto\u015bci przeciwutleniaczy, zw\u0142aszcza antocyjan\u00f3w. Zwi\u0105zki te pomagaj\u0105 neutralizowa\u0107 wolne rodniki, kt\u00f3re uszkadzaj\u0105 naczynia krwiono\u015bne i przyspieszaj\u0105 rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy. Badania pokazuj\u0105, \u017ce regularne spo\u017cywanie ekstrakt\u00f3w z czarnego bzu mo\u017ce obni\u017ca\u0107 ci\u015bnienie krwi i poprawia\u0107 elastyczno\u015b\u0107 naczy\u0144. Dodatkowo mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 korzystnie na profil lipidowy, obni\u017caj\u0105c st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL. Czarny bez mo\u017ce te\u017c dzia\u0142a\u0107 lekko przeciwzapalnie, co ma znaczenie w prewencji chor\u00f3b serca. Natomiast nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o regularno\u015bci jego spo\u017cywania [3].<\/span><\/p>\n<\/span>Czarny bez | Podsumowanie<\/b><\/span><\/h3>\nCzarny bez to ro\u015blina o wielu w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, kt\u00f3r\u0105 warto zna\u0107 i stosowa\u0107 z g\u0142ow\u0105. Wspiera odporno\u015b\u0107, pomaga przy przezi\u0119bieniu i dzia\u0142a przeciwzapalnie, ale tylko wtedy, gdy u\u017cywasz go w odpowiedni spos\u00f3b \u2013 najlepiej po obr\u00f3bce cieplnej. Zar\u00f3wno syrop, jak i sok z czarnego bzu mog\u0105 by\u0107 warto\u015bciowym elementem domowej apteczki. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie ka\u017cdy powinien po niego si\u0119ga\u0107 bez konsultacji. Przy zachowaniu ostro\u017cno\u015bci, czarny bez mo\u017ce by\u0107 \u015bwietnym wsparciem dla zdrowia na co dzie\u0144.<\/span><\/p>\n<\/span>FAQ<\/b><\/span><\/h2>\n<\/span>Czy czarny bez jest truj\u0105cy?<\/b><\/span><\/h3>\nNie, ale mo\u017ce by\u0107, je\u015bli u\u017cyjesz go w niew\u0142a\u015bciwej formie. Surowe owoce, niedojrza\u0142e jagody, li\u015bcie i kora zawieraj\u0105 sambunigryn\u0119 \u2013 zwi\u0105zek, kt\u00f3ry w organizmie mo\u017ce przekszta\u0142ca\u0107 si\u0119 w toksyczny cyjanowod\u00f3r. Dlatego czarnego bzu nigdy nie spo\u017cywa si\u0119 na surowo. Po ugotowaniu lub suszeniu staje si\u0119 bezpieczny i korzystny dla zdrowia.<\/span><\/p>\n<\/span>Czy czarny bez dzia\u0142a na sk\u00f3r\u0119?<\/b><\/span><\/h3>\nTak, czarny bez mo\u017ce wspiera\u0107 kondycj\u0119 sk\u00f3ry \u2013 zar\u00f3wno od wewn\u0105trz, jak i zewn\u0119trznie. Zawarte w nim antyoksydanty, flawonoidy i witamina C pomagaj\u0105 chroni\u0107 sk\u00f3r\u0119 przed wolnymi rodnikami, wspieraj\u0105 regeneracj\u0119 i \u0142agodz\u0105 stany zapalne. W kosmetykach z czarnym bzem cz\u0119sto wykorzystuje si\u0119 wyci\u0105gi z kwiat\u00f3w \u2013 dzia\u0142aj\u0105 one koj\u0105co, przeciwobrz\u0119kowo i lekko rozja\u015bniaj\u0105co.<\/span><\/p>\n<\/span>Czy czarny bez szkodzi na serce?<\/b><\/span><\/h3>\nNie, czarny bez nie szkodzi sercu, a wr\u0119cz mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw \u2013 m.in. dzi\u0119ki dzia\u0142aniu przeciwzapalnemu i antyoksydacyjnemu. Substancje zawarte w czarnym bzie wspieraj\u0105 kr\u0105\u017cenie i mog\u0105 chroni\u0107 kom\u00f3rki przed stresem oksydacyjnym. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce to nie lek \u2013 osoby z chorobami serca powinny traktowa\u0107 go jako dodatek do zdrowej diety, a nie zamiennik leczenia.<\/span><\/p>\n<\/span>Zobacz tak\u017ce<\/span><\/h2>\n