<\/span><\/h2>\nBadania nad chronotypem pokazuj\u0105, \u017ce rytm snu i czuwania jest znacznie bardziej z\u0142o\u017cony, ni\u017c s\u0105dzono. Opr\u00f3cz gen\u00f3w i centralnego zegara biologicznego wp\u0142ywaj\u0105 na niego \u015brodowisko, styl \u017cycia oraz mikrobiom jelitowy. Bakterie jelitowe maj\u0105 w\u0142asne rytmy, kt\u00f3re moduluj\u0105 metabolizm i sygna\u0142y kierowane do uk\u0142adu nerwowego, co sprawia, \u017ce nasz rytm dobowy jest dynamiczny i reaguje na diet\u0119 oraz nawyki \u017cywieniowe. Dlatego poznaj nieco wi\u0119cej fakt\u00f3w na ten temat, kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 w badaniach naukowych:<\/span><\/p>\nPora jedzenia dzia\u0142a jak sygna\u0142 reguluj\u0105cy zegary obwodowe, dlatego wp\u0142ywa na rytm dobowy. Posi\u0142ki spo\u017cywane p\u00f3\u017anym wieczorem mog\u0105 przesuwa\u0107 faz\u0119 aktywno\u015bci i odpoczynku, zaburza\u0107 sen i op\u00f3\u017ania\u0107 chronotyp. Jednocze\u015bnie zmieniaj\u0105 mikrobiom jelitowy, kt\u00f3ry reaguje na czas jedzenia zmian\u0105 sk\u0142adu i aktywno\u015bci. Wczesne posi\u0142ki sprzyjaj\u0105 stabilnemu rytmowi snu, natomiast p\u00f3\u017ane zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zaburze\u0144 metabolicznych i rozregulowania zegara biologicznego. Ograniczenie jedzenia do okre\u015blonych godzin mo\u017ce wspiera\u0107 korzystne bakterie jelitowe. Osoby o wieczornym chronotypie cz\u0119sto jedz\u0105 pierwszy posi\u0142ek bardzo p\u00f3\u017ano, co dodatkowo utrwala p\u00f3\u017ane zasypianie. [1]<\/span><\/p>\nMelatonina wp\u0142ywa na chronotyp, reguluj\u0105c faz\u0119 snu i czuwania oraz synchronizuj\u0105c zegar biologiczny z cyklem dnia i nocy. Odpowiednio stosowana mo\u017ce przesuwa\u0107 rytm snu \u2013 u \u201enocnych s\u00f3w\u201d wspiera wcze\u015bniejsze zasypianie. Mikrobiota jelitowa, kt\u00f3ra uczestniczy w produkcji serotoniny (prekursora melatoniny), r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142tuje rytm dobowy, dlatego jej zaburzenia mog\u0105 os\u0142abia\u0107 naturaln\u0105 syntez\u0119 hormonu. Poniewa\u017c jelita wytwarzaj\u0105 du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 melatoniny, a dieta wp\u0142ywa na jej produkcj\u0119, suplementacja dzia\u0142a najlepiej przy zachowanej r\u00f3wnowadze mikrobiomu. [2]<\/p>\n
GABA u\u0142atwia wyciszenie uk\u0142adu nerwowego i wcze\u015bniejsze zasypianie, co mo\u017ce przesuwa\u0107 rytm w stron\u0119 bardziej porannego funkcjonowania. Osoby o p\u00f3\u017anym chronotypie cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015bci z naturalnym \u201ewyhamowaniem\u201d, dlatego wsparcie uk\u0142adu GABA mo\u017ce poprawia\u0107 regulacj\u0119 snu. \u0179r\u00f3d\u0142a GABA to m.in. kie\u0142kuj\u0105ce str\u0105czki, ry\u017c, owies czy szpinak, a jej ilo\u015b\u0107 zwi\u0119ksza fermentacja \u017cywno\u015bci. Mikrobiota jelitowa r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa na poziom GABA, bo cz\u0119\u015b\u0107 bakterii go wytwarza, a zaburzenia mikroflory mog\u0105 rozregulowa\u0107 rytm snu. [1,3]<\/span><\/p>\n<\/span>Chronotyp snu | Podsumowanie<\/b><\/span><\/h3>\nChronotyp zmienia si\u0119 w ci\u0105gu \u017cycia, dlatego warto regularnie obserwowa\u0107, jak\u0105 ilo\u015b\u0107 snu daje realne poczucie regeneracji. W r\u00f3\u017cnych okresach doby potrzebujemy innej d\u0142ugo\u015bci i jako\u015bci snu, a organizm najlepiej pracuje wtedy, gdy harmonogram odpowiada naturalnemu rytmowi. Kluczowe jest dopasowanie dnia do w\u0142asnych preferencji porannych lub wieczornych, zamiast dzia\u0142ania wbrew biologii. \u015awiadome korzystanie z wiedzy o tym, jak chronotyp zmienia spos\u00f3b funkcjonowania, pozwala ustabilizowa\u0107 energi\u0119 i poprawi\u0107 codzienne samopoczucie.<\/span><\/p>\n<\/span>FAQ<\/b><\/span><\/h2>\n<\/span>Czy chronotyp poranny jest zdrowszy ni\u017c wieczorny?<\/b><\/span><\/h3>\nNie. Chronotyp poranny i wieczorny s\u0105 naturalnymi wariantami funkcjonowania. Zdrowie zale\u017cy od zgodno\u015bci trybu \u017cycia z w\u0142asnym rytmem, a nie od samego typu chronotypu.<\/span><\/p>\n<\/span>Czy mo\u017cna mie\u0107 mieszany chronotyp snu?<\/b><\/span><\/h3>\nTak. Wiele os\u00f3b funkcjonuje pomi\u0119dzy skrajnymi typami. Rytm mo\u017ce by\u0107 po\u015bredni, z energi\u0105 roz\u0142o\u017con\u0105 bardziej r\u00f3wnomiernie w ci\u0105gu dnia.<\/span><\/p>\n<\/span>Jak zmieni\u0107 sw\u00f3j chronotyp?<\/b><\/span><\/h3>\nChronotyp jest wrodzony, wi\u0119c nie da si\u0119 go ca\u0142kowicie zmieni\u0107, ale mo\u017cna przesun\u0105\u0107 pory snu i aktywno\u015bci. Najskuteczniejsze s\u0105 sta\u0142e godziny snu, poranne \u015bwiat\u0142o i ograniczenie ekspozycji na ekrany wieczorem.<\/span><\/p>\n<\/span>Czy suplementy mog\u0105 wspiera\u0107 regulacj\u0119 rytmu dobowego?<\/b><\/span><\/h3>\nMog\u0105 wspomaga\u0107 proces zasypiania i wyciszenie uk\u0142adu nerwowego, ale nie zmieni\u0105 samego chronotypu. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 melatonin\u0119, magnez, L-teanin\u0119, walerian\u0119.<\/span><\/p>\n<\/span>