<\/span><\/h2>\nZapotrzebowanie na potas jest stosunkowo wysokie i zosta\u0142o jasno okre\u015blone przez instytucje zajmuj\u0105ce si\u0119 zdrowiem publicznym. <\/span>\u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO)<\/b> oraz <\/span>Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA)<\/b> wskazuj\u0105, \u017ce <\/span>osoby doros\u0142e powinny dostarcza\u0107 z diet\u0105 oko\u0142o 3500 mg potasu dziennie<\/b>, aby wspiera\u0107 prawid\u0142owe funkcjonowanie organizmu.\u00a0<\/span><\/p>\nZapotrzebowanie na potas mo\u017ce wzrasta\u0107 w okre\u015blonych sytuacjach \u017cyciowych. Dotyczy to m.in.:\u00a0<\/span><\/p>\n\n- os\u00f3b aktywnych fizycznie i sportowc\u00f3w, u kt\u00f3rych potas tracony jest wraz z potem,\u00a0<\/span><\/li>\n
- kobiet w ci\u0105\u017cy, u kt\u00f3rych zwi\u0119ksza si\u0119 obj\u0119to\u015b\u0107 p\u0142yn\u00f3w ustrojowych i zapotrzebowanie na sk\u0142adniki mineralne,<\/span><\/li>\n
- os\u00f3b starszych, zw\u0142aszcza je\u015bli dieta jest monotonna lub obfituj\u0105ca w produkty wysokosodowe.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Na indywidualne potrzeby organizmu wp\u0142ywa tak\u017ce sk\u0142ad diety i styl \u017cycia. Du\u017ce spo\u017cycie soli, cz\u0119ste si\u0119ganie po \u017cywno\u015b\u0107 przetworzon\u0105, alkohol czy kaw\u0119 mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 straty potasu, podobnie jak przewlek\u0142e biegunki lub stosowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/span>Stosunek potasu do sodu \u2013 dlaczego r\u00f3wnowaga ma znaczenie?<\/strong><\/span><\/h2>\nW diecie nie liczy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie ilo\u015b\u0107 potasu czy sodu spo\u017cywanych osobno, ale ich wzajemna proporcja. Potas i s\u00f3d dzia\u0142aj\u0105 w organizmie przeciwstawnie i wsp\u00f3lnie reguluj\u0105 gospodark\u0119 wodno-elektrolitow\u0105. Problem polega na tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna dieta dostarcza zwykle <\/span>zbyt du\u017co sodu i zbyt ma\u0142o potasu<\/b>, co zaburza t\u0119 naturaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119.<\/span><\/p>\nDla zdrowia korzystny jest <\/span>wysoki stosunek potasu do sodu<\/b>, osi\u0105gany g\u0142\u00f3wnie poprzez zwi\u0119kszenie spo\u017cycia warzyw i owoc\u00f3w oraz ograniczenie soli i \u017cywno\u015bci przetworzonej.\u00a0<\/span><\/p>\nNadmiar sodu sprzyja zwi\u0119kszonemu wydalaniu potasu z moczem, co mo\u017ce utrudnia\u0107 utrzymanie jego odpowiedniego poziomu w organizmie. Z kolei dieta bogata w potas, a jednocze\u015bnie uboga w s\u00f3l, sprzyja bardziej stabilnej gospodarce elektrolitowej.\u00a0<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
<\/span>Jakie produkty zawieraj\u0105 najwi\u0119cej potasu?<\/strong><\/span><\/h2>\nNajwi\u0119cej potasu dostarczaj\u0105 nieprzetworzone produkty spo\u017cywcze, przede wszystkim warzywa, ro\u015bliny str\u0105czkowe i owoce, zw\u0142aszcza w formie suszonej. Wysoka zawarto\u015b\u0107 potasu w tych produktach wynika z ich naturalnego sk\u0142adu mineralnego oraz braku intensywnego przetwarzania, kt\u00f3re cz\u0119sto obni\u017ca ilo\u015b\u0107 tego pierwiastka. Na jakie produkty szczeg\u00f3lnie warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119?<\/span><\/p>\n<\/span>Suszone morele<\/strong><\/span><\/h3>\nSuszone morele nale\u017c\u0105 do najbogatszych \u017ar\u00f3de\u0142 potasu w diecie.<\/span><\/p>\n100 g suszonych moreli dostarcza ok. 1666 mg potasu<\/b>, co jest jedn\u0105 z najwy\u017cszych warto\u015bci w\u015br\u00f3d popularnych produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Dla por\u00f3wnania, porcja 40 g (niewielka gar\u015b\u0107) zawiera oko\u0142o 660\u2013670 mg potasu, czyli blisko 19% dziennego zapotrzebowania osoby doros\u0142ej.<\/span><\/p>\nTak wysoka zawarto\u015b\u0107 potasu wynika z procesu suszenia, kt\u00f3ry usuwa wod\u0119, ale pozostawia niemal wszystkie sk\u0142adniki mineralne. W efekcie ich st\u0119\u017cenie znacz\u0105co wzrasta \u2013 nawet 4\u20135 razy w por\u00f3wnaniu do \u015bwie\u017cych owoc\u00f3w. Dla por\u00f3wnania, \u015bwie\u017ce morele zawieraj\u0105 oko\u0142o 280 mg potasu w 100 g, podczas gdy w wersji suszonej jest go ponad sze\u015bciokrotnie wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n<\/span>Soczewica<\/strong><\/span><\/h3>\nSoczewica jest bardzo dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em potasu, jednak jego zawarto\u015b\u0107 zale\u017cy od tego, czy m\u00f3wimy o produkcie suchym, czy po ugotowaniu.<\/span> 100 g suchej soczewicy dostarcza ok. 695\u2013874 mg potasu<\/b>, w zale\u017cno\u015bci od odmiany (czerwona, zielona, br\u0105zowa). Po ugotowaniu zawarto\u015b\u0107 potasu w przeliczeniu na 100 g spada do oko\u0142o 280\u2013370 mg, co wynika z wch\u0142aniania wody i zwi\u0119kszenia obj\u0119to\u015bci produktu.<\/span><\/p>\nW praktyce jednak nikt nie spo\u017cywa soczewicy w formie suchej, dlatego kluczowe znaczenie ma porcja po ugotowaniu. Typowa porcja oko\u0142o 200 g ugotowanej soczewicy dostarcza ju\u017c 600\u2013700 mg potasu, czyli ilo\u015b\u0107 por\u00f3wnywaln\u0105 z najlepszymi ro\u015blinnymi \u017ar\u00f3d\u0142ami tego pierwiastka.<\/span><\/p>\n<\/span>Ziemniaki<\/strong><\/span><\/h3>\nZiemniaki s\u0105 jednym z najlepszych i najbardziej niedocenianych \u017ar\u00f3de\u0142 potasu w codziennej diecie.<\/span> 100 g surowych ziemniak\u00f3w dostarcza ok. 420\u2013570 mg potasu<\/b>, przy czym dok\u0142adna ilo\u015b\u0107 zale\u017cy od odmiany. Istotne znaczenie ma jednak spos\u00f3b przygotowania, kt\u00f3ry mo\u017ce radykalnie zmieni\u0107 zawarto\u015b\u0107 tego pierwiastka w gotowym daniu.<\/span><\/p>\n\n- Podczas <\/span>gotowania<\/b> w wodzie<\/b>, zw\u0142aszcza po obraniu, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 potasu przechodzi do wywaru. W takiej formie ziemniaki zawieraj\u0105 zwykle ok. 280\u2013330 mg potasu w 100 g, co oznacza straty rz\u0119du 40\u201350%.\u00a0<\/span><\/li>\n
- Znacznie lepiej wypadaj\u0105 ziemniaki<\/span> gotowane w mundurkach<\/b>, gdzie sk\u00f3rka ogranicza wyp\u0142ukiwanie minera\u0142\u00f3w \u2013 ich zawarto\u015b\u0107 potasu si\u0119ga wtedy ok. 380\u2013450 mg\/100 g.\u00a0<\/span><\/li>\n
- Najkorzystniejsz\u0105 opcj\u0105 s\u0105 <\/span>ziemniaki pieczone<\/b> w ca\u0142o\u015bci, kt\u00f3re zachowuj\u0105 najwi\u0119cej potasu \u2013 nawet 535\u2013550 mg na 100 g.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Warto te\u017c rozprawi\u0107 si\u0119 z popularnym mitem, \u017ce ziemniaki s\u0105 \u201eniezdrowe\u201d. Same w sobie s\u0105 produktem warto\u015bciowym i naturalnie bogatym w potas. Problemy pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero wtedy, gdy s\u0105 sma\u017cone w g\u0142\u0119bokim t\u0142uszczu, podawane z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 mas\u0142a lub \u015bmietany albo intensywnie solone. Ziemniaki pieczone lub gotowane w mundurkach, doprawione zio\u0142ami zamiast soli, mog\u0105 by\u0107 bardzo dobrym elementem diety bogatej w potas.<\/span><\/p>\n<\/span>Szpinak<\/strong><\/span><\/h3>\nSzpinak wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bardzo wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 potasu, zw\u0142aszcza w formie surowej.<\/span> 100 g surowego szpinaku dostarcza ok. 560\u2013770 mg potasu<\/b>. Po obr\u00f3bce cieplnej zawarto\u015b\u0107 potasu w przeliczeniu na 100 g spada \u2013 100 g gotowanego i odci\u015bni\u0119tego szpinaku zawiera ok. 460\u2013470 mg potasu, g\u0142\u00f3wnie na skutek przechodzenia cz\u0119\u015bci minera\u0142\u00f3w do wody.<\/span><\/p>\nPojawia si\u0119 tu jednak pewien paradoks praktyczny. Gotowanie powoduje znaczne zmniejszenie obj\u0119to\u015bci szpinaku, dzi\u0119ki czemu \u0142atwiej jest spo\u017cy\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 produktu. Przyk\u0142adowo zjedzenie 300 g surowego szpinaku bywa trudne, natomiast 150 g szpinaku po ugotowaniu to niewielka porcja na talerzu \u2013 a obie te ilo\u015bci mog\u0105 dostarcza\u0107 por\u00f3wnywalnej ilo\u015bci potasu. Zamiast gotowania szpinak mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c poddusza\u0107, np. na patelni z niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody, kt\u00f3ra po pewnym czasie odparuje. Wtedy straty mikroelement\u00f3w s\u0105 znacznie mniejsze.<\/span><\/p>\n<\/span>Fasola bia\u0142a<\/strong><\/span><\/h3>\n100 g suchej fasoli bia\u0142ej dostarcza ok. 1100\u20131200 mg potasu<\/b>, co jest bardzo wysok\u0105 warto\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d produkt\u00f3w spo\u017cywczych. Po ugotowaniu zawarto\u015b\u0107 potasu w przeliczeniu na 100 g spada do oko\u0142o 560\u2013600 mg, co wynika z wch\u0142aniania wody i zwi\u0119kszenia obj\u0119to\u015bci ziaren. W praktyce jednak porcja 200 g ugotowanej fasoli bia\u0142ej dostarcza ju\u017c oko\u0142o 1100\u20131200 mg potasu, czyli blisko 30% dziennego zapotrzebowania w jednym posi\u0142ku.<\/span><\/p>\nWarto podkre\u015bli\u0107, \u017ce wszystkie odmiany fasoli s\u0105 dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em potasu, jednak fasola bia\u0142a wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 najwy\u017csz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 tego pierwiastka. Dla por\u00f3wnania:<\/span><\/p>\n\n- 100 g ugotowanej fasoli bia\u0142ej zawiera oko\u0142o 560 mg potasu,<\/span><\/li>\n
- fasola czerwona dostarcza oko\u0142o 405 mg,<\/span><\/li>\n
- fasola czarna oko\u0142o 355 mg potasu na 100 g produktu.\u00a0<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
R\u00f3\u017cnice te wynikaj\u0105 z odmiany ro\u015bliny oraz naturalnego sk\u0142adu chemicznego nasion. Dzi\u0119ki wysokiej zawarto\u015bci potasu i du\u017cej syto\u015bci fasola bia\u0142a stanowi praktyczny element diety, kt\u00f3ry pozwala w prosty spos\u00f3b zwi\u0119kszy\u0107 dzienn\u0105 poda\u017c tego pierwiastka.<\/span><\/p>\n<\/span>Jakie inne produkty s\u0105 dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em potasu?<\/strong><\/span><\/h2>\nPoza pi\u0119cioma g\u0142\u00f3wnymi produktami bogatymi w potas, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wiele innych sk\u0142adnik\u00f3w codziennej diety r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce znacz\u0105co zwi\u0119kszy\u0107 jego poda\u017c. Dotyczy to zar\u00f3wno produkt\u00f3w ro\u015blinnych, jak i \u2013 w mniejszym stopniu \u2013 zwierz\u0119cych.<\/span><\/p>\n<\/span>Pozosta\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142a ro\u015blinne potasu<\/strong><\/span><\/h3>\nSuszone owoce<\/b> \u2013 proces suszenia usuwa wod\u0119, ale pozostawia minera\u0142y, dlatego suszone owoce s\u0105 bardzo skoncentrowanym \u017ar\u00f3d\u0142em potasu (oraz cukr\u00f3w \u2013 porcje powinny by\u0107 umiarkowane, ok. 30\u201340 g):<\/span><\/p>\n\n- rodzynki \u2013 ok. <\/span>750 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- suszone \u015bliwki \u2013 ok. <\/span>730 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- suszone figi \u2013 ok. <\/span>680 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- daktyle \u2013 ok. <\/span>650\u2013700 mg\/100 g.<\/b><\/li>\n<\/ul>\n
Orzechy i nasiona<\/b> \u2013 bogate w potas, ale tak\u017ce w t\u0142uszcze i energi\u0119 \u2013 najlepiej traktowa\u0107 je jako dodatek (porcja ok. 30 g):<\/span><\/p>\n\n- pestki dyni \u2013 ok. <\/span>800 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- migda\u0142y \u2013 ok. <\/span>730 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- orzechy laskowe \u2013 ok. <\/span>680 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- pestki s\u0142onecznika \u2013 ok. <\/span>645 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- orzechy w\u0142oskie \u2013 ok. <\/span>440 mg\/100 g.<\/b><\/li>\n<\/ul>\n
\u015awie\u017ce warzywa i owoce<\/b> \u2013 dostarczaj\u0105 potasu w mniej skoncentrowanej, ale bardzo \u201epraktycznej\u201d formie do codziennych posi\u0142k\u00f3w:<\/span><\/p>\n\n- pomidory \u015bwie\u017ce \u2013 ok. <\/span>235 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- broku\u0142y \u2013 ok. <\/span>315 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- brukselka \u2013 ok. <\/span>385 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- kalafior \u2013 ok. <\/span>300 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- buraki \u2013 ok. <\/span>325 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- awokado \u2013 ok. <\/span>480\u2013490 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- banany \u2013 ok. <\/span>355\u2013360 mg\/100 g,<\/b><\/li>\n
- kiwi \u2013 ok. <\/span>310 mg\/100 g.<\/b><\/li>\n
- melon (kantalupa) \u2013 ok. <\/span>265 mg\/100 g<\/b><\/li>\n
- pomara\u0144cze \u2013 ok. <\/span>180 mg\/100 g<\/b><\/li>\n<\/ul>\n
Ro\u015bliny str\u0105czkowe i produkty zbo\u017cowe \u2013 cho\u0107 po ugotowaniu st\u0119\u017cenie potasu spada, porcje s\u0105 zwykle wi\u0119ksze, co daje realn\u0105 poda\u017c:<\/span><\/p>\n\n- soja \u2013 ok. <\/span>