<\/span><\/h2>\nNFZ refunduje zar\u00f3wno podstawowe badania zlecane przez lekarza rodzinnego, jak i bardziej specjalistyczn\u0105 diagnostyk\u0119 wykonywan\u0105 w ramach leczenia lub program\u00f3w profilaktycznych. Zakres bezp\u0142atnych bada\u0144 zale\u017cy m.in. od objaw\u00f3w, wieku pacjenta i wskaza\u0144 medycznych.<\/span><\/p>\nCz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 mo\u017cna wykona\u0107 profilaktycznie \u2013 szczeg\u00f3lnie w programach przesiewowych i programie \u201eMoje Zdrowie”. Regularna diagnostyka pomaga wcze\u015bnie wykry\u0107 m.in. cukrzyc\u0119, nadci\u015bnienie, zaburzenia lipidowe, choroby tarczycy czy nowotwory.<\/span><\/p>\n<\/span>Badania laboratoryjne<\/strong><\/span><\/h3>\nLekarz POZ mo\u017ce bezp\u0142atnie skierowa\u0107 pacjenta m.in. na:<\/span><\/p>\n\n- morfologi\u0119 krwi z rozmazem,<\/span><\/li>\n
- glukoz\u0119, HbA1c i test OGTT 75 g (krzywa cukrowa),<\/span><\/li>\n
- lipidogram (cholesterol ca\u0142kowity, LDL, HDL, triglicerydy),<\/span><\/li>\n
- TSH, FT3, FT4 oraz przeciwcia\u0142a anty-TPO,<\/span><\/li>\n
- kreatynin\u0119 z eGFR, mocznik, kwas moczowy,<\/span><\/li>\n
- pr\u00f3by w\u0105trobowe (ALT, AST, GGTP, ALP, bilirubina),<\/span><\/li>\n
- CRP i OB,<\/span><\/li>\n
- og\u00f3lne badanie moczu i posiew moczu,<\/span><\/li>\n
- badanie ka\u0142u na krew utajon\u0105 (test FIT metod\u0105 immunochemiczn\u0105),<\/span><\/li>\n
- \u017celazo, ferrytyn\u0119, witamin\u0119 B12, kwas foliowy,<\/span><\/li>\n
- anty-HCV i przesiewowy test HIV,<\/span><\/li>\n
- PSA (antygen prostaty) u m\u0119\u017cczyzn.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
To podstawowe badania wykorzystywane w profilaktyce i diagnostyce wielu chor\u00f3b. Refundacja zwykle wymaga jednak objaw\u00f3w, czynnik\u00f3w ryzyka lub kontroli ju\u017c rozpoznanego schorzenia. Lekarz POZ mo\u017ce zleci\u0107 \u0142\u0105cznie <\/span>ponad 100 r\u00f3\u017cnych bada\u0144 laboratoryjnych<\/b> bez odsy\u0142ania do specjalisty \u2014 dzi\u0119ki tzw. bud\u017cetowi powierzonemu diagnostycznemu.<\/span><\/p>\n<\/span>Badania obrazowe i diagnostyczne\u00a0<\/strong><\/span><\/h3>\nNFZ refunduje tak\u017ce badania obrazowe. Lekarz rodzinny mo\u017ce samodzielnie skierowa\u0107 m.in. na:<\/span><\/p>\n\n- RTG (klatka piersiowa, kr\u0119gos\u0142up, ko\u0144czyny, zatoki, miednica),<\/span><\/li>\n
- USG (jama brzuszna, tarczyca, w\u0119z\u0142y ch\u0142onne, nerki, p\u0119cherz),<\/span><\/li>\n
- EKG spoczynkowe,<\/span><\/li>\n
- gastroskopi\u0119 i kolonoskopi\u0119 (samodzielne uprawnienie POZ od 2023 r.).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
W ramach opieki koordynowanej (je\u015bli przychodnia ma odpowiedni kontrakt z NFZ) dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c: echo serca, Holter EKG i ci\u015bnieniowy (ABPM), TK t\u0119tnic wie\u0144cowych i TK p\u0142uc, USG Doppler t\u0119tnic szyjnych oraz spirometria z pr\u00f3b\u0105 rozkurczow\u0105.<\/span><\/p>\nBardziej zaawansowana diagnostyka \u2013 rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa innych obszar\u00f3w, PET-CT \u2013 wymaga skierowania od <\/span>lekarza specjalisty<\/b> (nie POZ).<\/span><\/p>\n<\/span>Badania hormonalne i specjalistyczne\u00a0<\/strong><\/span><\/h3>\nRefundacja bada\u0144 hormonalnych zale\u017cy od wskaza\u0144 medycznych. NFZ mo\u017ce finansowa\u0107 m.in.:<\/span><\/p>\n\n- TSH, FT3 i FT4,<\/span><\/li>\n
- ferrytyn\u0119 i \u017celazo,<\/span><\/li>\n
- witamin\u0119 B12 i kwas foliowy,<\/span><\/li>\n
- insulin\u0119,<\/span><\/li>\n
- wybrane hormony p\u0142ciowe (FSH, LH, estradiol, testosteron, prolaktyna) \u2014 przy wskazaniach diagnostycznych.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Wa\u017cna informacja: <\/span>witamina D nie jest standardowo refundowana przez NFZ<\/b> \u2013 ani przez lekarza POZ, ani w ramach program\u00f3w profilaktycznych. Jej oznaczenie jest finansowane ze \u015brodk\u00f3w publicznych tylko w wyj\u0105tkowych, \u015bci\u015ble okre\u015blonych wskazaniach klinicznych (np. choroby ko\u015bci, ci\u0119\u017ckie niedobory potwierdzone innymi badaniami). W\u0142a\u015bnie przy diagnostyce hormonalnej pacjenci najcz\u0119\u015bciej spotykaj\u0105 si\u0119 z odmow\u0105 skierowania, je\u015bli nie ma wyra\u017anych objaw\u00f3w lub podejrzenia choroby.<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
<\/span>Jakie badania mo\u017cna zrobi\u0107 na NFZ bez skierowania?<\/strong><\/span><\/h2>\nCz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 refundowanych przez NFZ mo\u017cna wykona\u0107 bez skierowania. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie program\u00f3w profilaktycznych i bada\u0144 przesiewowych.<\/span><\/p>\nBez skierowania dost\u0119pne s\u0105 m.in.:<\/span><\/p>\n\n- mammografia profilaktyczna (kobiety 45\u201374 lat),<\/span><\/li>\n
- cytologia \/ test HPV HR (kobiety 25\u201364 lat),<\/span><\/li>\n
- kolonoskopia przesiewowa (50\u201365 lat lub 40\u201349 lat przy obci\u0105\u017ceniu rodzinnym),<\/span><\/li>\n
- program \u201eMoje Zdrowie” (wszyscy ubezpieczeni od 20. roku \u017cycia),<\/span><\/li>\n
- wybrane programy profilaktyczne realizowane w POZ (ChUK, antynikotynowy, gru\u017alica).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
W celu z skorzystania z badania, zwykle wystarczy zapis przez Internetowe Konto Pacjenta, aplikacj\u0119 mojeIKP lub bezpo\u015brednio w plac\u00f3wce realizuj\u0105cej program.<\/span><\/p>\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 bardziej zaawansowanych bada\u0144 nadal wymaga skierowania od lekarza POZ lub specjalisty. Dotyczy to m.in. rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, specjalistycznych bada\u0144 hormonalnych czy echokardiografii poza opiek\u0105 koordynowan\u0105.<\/span><\/p>\n<\/span>Kto mo\u017ce korzysta\u0107 z bezp\u0142atnych bada\u0144?<\/strong><\/span><\/h2>\nZ bezp\u0142atnych bada\u0144 refundowanych przez NFZ mog\u0105 korzysta\u0107 przede wszystkim osoby obj\u0119te ubezpieczeniem zdrowotnym \u2014 pracownicy, przedsi\u0119biorcy, emeryci i renci\u015bci, studenci do 26. roku \u017cycia, zarejestrowani bezrobotni oraz cz\u0142onkowie rodziny ubezpieczonego zg\u0142oszeni do ubezpieczenia.<\/span><\/p>\nNiezale\u017cnie od ubezpieczenia pe\u0142en dost\u0119p do \u015bwiadcze\u0144 NFZ maj\u0105 ustawowo:<\/span><\/p>\n\n- dzieci i m\u0142odzie\u017c do 18. roku \u017cycia,<\/span><\/li>\n
- kobiety w ci\u0105\u017cy i w po\u0142ogu (42 dni po porodzie),<\/span><\/li>\n
- ka\u017cda osoba w stanie nag\u0142ym (SOR nie mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 pomocy),<\/span><\/li>\n
- osoby uzale\u017cnione w trakcie leczenia odwykowego.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144 profilaktycznych przys\u0142uguje te\u017c konkretnym grupom:<\/span><\/p>\n\n- kobietom w ci\u0105\u017cy \u2013 rozszerzony pakiet bada\u0144 prenatalnych,<\/span><\/li>\n
- seniorom 65+ \u2013 bezp\u0142atne leki z listy \u201eS” (blisko 3 800 preparat\u00f3w) oraz szczepienia,<\/span><\/li>\n
- dzieciom \u2013 bilanse zdrowia, przesiewowe badania noworodka, bezp\u0142atne szczepienie HPV (11\u201313 lat),<\/span><\/li>\n
- pacjentom z grup ryzyka obj\u0119tym programami profilaktycznymi.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Zakres dost\u0119pnych bada\u0144 zale\u017cy od wieku, stanu zdrowia, objaw\u00f3w oraz zasad konkretnego programu NFZ.<\/span><\/p>\n<\/span>Jak zapisa\u0107 si\u0119 na bezp\u0142atne badania?<\/strong><\/span><\/h2>\nSpos\u00f3b zapisania si\u0119 zale\u017cy od rodzaju \u015bwiadczenia. Cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 wymaga skierowania od lekarza POZ lub specjalisty, a z cz\u0119\u015bci program\u00f3w profilaktycznych mo\u017cna skorzysta\u0107 bez skierowania.<\/span><\/p>\nNa badania refundowane przez NFZ mo\u017cna zapisa\u0107 si\u0119:<\/span><\/p>\n\n- przez <\/span>Internetowe Konto Pacjenta<\/b> (pacjent.gov.pl) \u2014 tu odbierzesz te\u017c e-skierowanie, sprawdzisz histori\u0119 bada\u0144 i status ubezpieczenia,<\/span><\/li>\n
- w aplikacji <\/span>mojeIKP<\/b> (iOS i Android),<\/span><\/li>\n
- przez <\/span>Centraln\u0105 e-Rejestracj\u0119 (CeR)<\/b> \u2014 obowi\u0105zkow\u0105 od 1 stycznia 2026 r., umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 zapis na mammografi\u0119, test HPV i pierwsz\u0105 wizyt\u0119 u kardiologa bez dzwonienia do rejestracji,<\/span><\/li>\n
- telefonicznie na <\/span>bezp\u0142atnej infolinii NFZ 800 190 590<\/b> (czynna ca\u0142\u0105 dob\u0119),<\/span><\/li>\n
- osobi\u015bcie w przychodni lub punkcie bada\u0144.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Przed zapisaniem warto upewni\u0107 si\u0119: czy badanie wymaga skierowania, czy plac\u00f3wka ma kontrakt z NFZ, jakie s\u0105 kryteria udzia\u0142u w programie profilaktycznym oraz jak d\u0142ugo trzeba czeka\u0107 na termin. Czas oczekiwania mo\u017cesz sprawdzi\u0107 online na <\/span>terminyleczenia.nfz.gov.pl<\/b> \u2014 bez logowania, dla ca\u0142ej Polski. W systemie NFZ nie obowi\u0105zuje rejonizacja dla poradni specjalistycznych, wi\u0119c warto por\u00f3wna\u0107 terminy w s\u0105siednich wojew\u00f3dztwach.<\/span><\/p>\n