<\/span><\/h2>\nWe wrze\u015bniu z polskich upraw dost\u0119pne s\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n\n- dynia, cukinia, patison, og\u00f3rek, pomidor, papryka i bak\u0142a\u017can,<\/span><\/li>\n
- ziemniaki, marchew, pietruszka, seler, buraki, rzodkiew i chrzan,<\/span><\/li>\n
- kapusta bia\u0142a, czerwona, w\u0142oska i peki\u0144ska,<\/span><\/li>\n
- broku\u0142y, kalafior, kalarepa, jarmu\u017c i brukselka,<\/span><\/li>\n
- cebula, czosnek i por,<\/span><\/li>\n
- fasolka szparagowa, fasola i kukurydza cukrowa.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Wrzesie\u0144 to ko\u0144c\u00f3wka g\u0142\u00f3wnego sezonu na ciep\u0142olubne warzywa gruntowe, takie jak pomidory, papryka, cukinia, og\u00f3rki czy fasolka szparagowa. Przy sprzyjaj\u0105cej pogodzie cz\u0119\u015b\u0107 z nich mo\u017ce by\u0107 zbierana r\u00f3wnie\u017c w pa\u017adzierniku, ale ch\u0142odne noce stopniowo ograniczaj\u0105 ich dost\u0119pno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\nJednocze\u015bnie zaczyna si\u0119 najlepszy okres na dynie oraz wiele warzyw korzeniowych i kapustnych. Jarmu\u017c i brukselka dobrze znosz\u0105 nisk\u0105 temperatur\u0119, a po przymrozkach ich smak mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u0142agodniejszy i mniej gorzki.<\/span><\/p>\n<\/span>Jakie owoce je\u015b\u0107 we wrze\u015bniu?<\/strong><\/span><\/h2>\nWe wrze\u015bniu wyb\u00f3r polskich owoc\u00f3w nadal jest bardzo du\u017cy. W sezonie s\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n\n- \u015bliwki, zw\u0142aszcza w\u0119gierki<\/b> \u2013 maj\u0105 zwarty mi\u0105\u017csz i dobrze nadaj\u0105 si\u0119 do powide\u0142, wypiek\u00f3w oraz suszenia,<\/span><\/li>\n
- jab\u0142ka<\/b> \u2013 we wrze\u015bniu dojrzewa wiele odmian jesiennych, kt\u00f3re mo\u017cna je\u015b\u0107 na surowo lub przeznaczy\u0107 na przetwory,<\/span><\/li>\n
- gruszki<\/b> \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 odmian dojrzewa ju\u017c po zbiorze, dlatego twardsze owoce mo\u017cna zostawi\u0107 na kilka dni w temperaturze pokojowej,<\/span><\/li>\n
- winogrona<\/b> \u2013 we wrze\u015bniu przypada sezon na wiele polskich odmian deserowych,<\/span><\/li>\n
- je\u017cyny i maliny jesienne<\/b> \u2013 owocuj\u0105 do pierwszych ch\u0142od\u00f3w,<\/span><\/li>\n
- aroni\u0119<\/b> \u2013 cierpk\u0105 na surowo, dlatego najcz\u0119\u015bciej wykorzystuje si\u0119 j\u0105 do sok\u00f3w, d\u017cem\u00f3w i innych przetwor\u00f3w,<\/span><\/li>\n
- \u017curawin\u0119 i bor\u00f3wk\u0119 brusznic\u0119<\/b> \u2013 kwa\u015bne owoce dobre do sos\u00f3w, konfitur i dodatk\u00f3w do da\u0144 wytrawnych,<\/span><\/li>\n
- pigw\u0119 i pigwowiec<\/b> \u2013 twarde, kwa\u015bne i aromatyczne, dlatego zwykle trafiaj\u0105 do przetwor\u00f3w, syrop\u00f3w i nalewek,<\/span><\/li>\n
- brzoskwinie i mirabelki<\/b> \u2013 we wrze\u015bniu mo\u017cna jeszcze trafi\u0107 na p\u00f3\u017ane polskie odmiany.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Nie wszystkie wrze\u015bniowe owoce najlepiej smakuj\u0105 prosto z krzaka. Aronia, pigwa, pigwowiec czy \u017curawina s\u0105 naturalnie kwa\u015bne lub cierpkie, ale dobrze sprawdzaj\u0105 si\u0119 po po\u0142\u0105czeniu ze s\u0142odszymi owocami, np. jab\u0142kami lub gruszkami, oraz w przetworach.<\/span><\/p>\n<\/span>Dlaczego warto je\u015b\u0107 sezonowo?<\/strong><\/span><\/h2>\nWarzywa i owoce z sezonu mog\u0105 by\u0107 zbierane w dobrym stopniu dojrza\u0142o\u015bci, bo nie musz\u0105 przetrwa\u0107 d\u0142ugiego transportu. Wida\u0107 to w konsystencji i czu\u0107 w smaku, zw\u0142aszcza przy pomidorach, owocach jagodowych czy brzoskwiniach.<\/span><\/p>\nWarto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na polifenole czyli zwi\u0105zki bioaktywne naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce w produktach ro\u015blinnych. Ich zawarto\u015b\u0107 zale\u017cy m.in. od odmiany, stopnia dojrza\u0142o\u015bci, warunk\u00f3w uprawy, przechowywania i obr\u00f3bki produktu. Dlatego nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ka\u017cdy produkt sezonowy automatycznie zawiera wi\u0119cej polifenoli, ale jedzenie r\u00f3\u017cnorodnych, \u015bwie\u017cych warzyw i owoc\u00f3w w okresie ich naturalnej dost\u0119pno\u015bci jest dobrym sposobem na zwi\u0119kszanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci tych zwi\u0105zk\u00f3w w diecie.\u00a0<\/span><\/p>\nPolifenole s\u0105 badane przede wszystkim ze wzgl\u0119du na ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne i wp\u0142yw na szlaki zwi\u0105zane ze stanem zapalnym, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest r\u00f3wnie\u017c metabolizowana przez mikrobiot\u0119 jelitow\u0105.<\/span><\/p>\nW szczycie sezonu s\u0105 te\u017c zwykle \u0142atwiej dost\u0119pne i ta\u0144sze, dlatego to dobry moment, \u017ceby kupowa\u0107 ich wi\u0119cej i cz\u0119\u015b\u0107 zachowa\u0107 na p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\nWrzesie\u0144 jest pod tym wzgl\u0119dem szczeg\u00f3lnie dobry, bo nadal dost\u0119pnych jest wiele warzyw letnich, a jednocze\u015bnie zaczyna si\u0119 sezon na dynie, warzywa korzeniowe i kapustne. To tak\u017ce dobry moment na mro\u017cenie, kiszenie i przygotowywanie przetwor\u00f3w.<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
<\/span>Jakie witaminy i sk\u0142adniki mineralne maj\u0105 wrze\u015bniowe warzywa i owoce?<\/strong><\/span><\/h2>\nWrze\u015bniowe warzywa i owoce dostarczaj\u0105 przede wszystkim b\u0142onnika, witaminy C, karotenoid\u00f3w, potasu i folian\u00f3w:<\/span><\/p>\n\n- B\u0142onnik<\/b> \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 ro\u015blin, kt\u00f3rej organizm nie trawi, ale kt\u00f3ra wspiera prac\u0119 jelit. Dostarczaj\u0105 go m.in. jab\u0142ka, gruszki, warzywa kapustne, korzeniowe i str\u0105czkowe.<\/span><\/li>\n
- Witamina C<\/b> \u2013 jej dobrymi \u017ar\u00f3d\u0142ami s\u0105 papryka, jarmu\u017c, broku\u0142y i kapusta.<\/span><\/li>\n
- Beta-karoten<\/b> \u2013 barwnik, z kt\u00f3rego organizm mo\u017ce wytwarza\u0107 witamin\u0119 A. Znajdziesz go m.in. w dyni, marchwi i jarmu\u017cu.<\/span><\/li>\n
- Potas<\/b> \u2013 sk\u0142adnik mineralny potrzebny m.in. do prawid\u0142owej pracy mi\u0119\u015bni i uk\u0142adu nerwowego. Dostarczaj\u0105 go ziemniaki, pomidory, buraki i dynia.<\/span><\/li>\n
- Foliany<\/b> \u2013 witaminy z grupy B obecne m.in. w broku\u0142ach, jarmu\u017cu, burakach i natce pietruszki.<\/span><\/li>\n
- Antocyjany<\/b> \u2013 naturalne czerwone, fioletowe i granatowe barwniki ro\u015blinne. Du\u017co znajdziesz ich w aronii, je\u017cynach, ciemnych winogronach i czerwonej kapu\u015bcie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Spos\u00f3b przygotowania mo\u017ce zmienia\u0107 zawarto\u015b\u0107 i przyswajalno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w. Witamina C jest wra\u017cliwa na wysok\u0105 temperatur\u0119, dlatego d\u0142ugie gotowanie zwi\u0119ksza jej straty. Z kolei beta-karoten organizm lepiej wykorzystuje z warzyw po obr\u00f3bce termicznej i w po\u0142\u0105czeniu z niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 t\u0142uszczu, np. olejem w sa\u0142atce.<\/span><\/p>\n